Kilka słów o feromonach
Feromony, to bardzo delikatne, lotne, związki
chemiczne, wytwarzane przez wszystkie organizmy żywe. Wydzielane na zewnątrz organizmu służą przede wszystkim do usprawnienia komunikacji wewnątrzgatunkowej Jako podstawowy mechanizm biologiczny, odpowiadają za wywoływanie określonych, zakodowanych reakcji fizjologicznych lub pożądanego zachowania, u osobnika tego samego gatunku.
Etymologia (pochodzenie) słowa feromon
stanowiąca połączenie greckich słów pherin (przekazywać) i hormon (pobudzać), nie pozostawia złudzeń, co do rangi, jaką starożytni obdarzali te naturalne komunikatory.
Feromony, a hormony
Główna różnica pomiędzy hormonami i feromonami
jest niezwykle wyraźna. Polega na tym, że hormony są wytwarzane przez gruczoły lub tkanki w procesie wydzielania wewnętrznego z przeznaczeniem dla wytwarzającego je organizmu, a
feromony wydzielane są wyłącznie na zewnątrz
i adresowane do innego osobnika.
Poznaj magiczną moc feromonów...
Kto i kiedy odkrył feromony?
Pierwszym odkrytym feromonem
był bombykol, związek wydzielony z gruczołów samic jedwabnika, zdolny do zwabienia samców z odległości 11 km. O złożoności procesu identyfikacji i
izolowania feromonów
świadczą nakłady sił jakie poniósł zespołu A. Butenandta, który - podejrzewając ich istnienie - poszukiwał tych związków przez 30 lat. Wreszcie udało się to w 1959 roku. Butenandta wyizolował bombykol, określił jego rolę i miejsce wytwarzania.
Do otrzymania kilkunastu mg tego feromonu
zużyto aż 500 000 gruczołów samic jedwabnika.
VNO, nasz drugi nos
Feromony nie są klasycznymi substancjami zapachowymi
, do ich wykrywania służy ssakom narząd nosowo-lemieszowy (VNO). Naukowców najbardziej intrygowało pytanie, czy również ludzie nieświadomie wysyłają i odczytują
feromonowe informacje
. Pierwsze wzmianki o tym, że w pobliżu naszego nosa znajduje się jakiś "dziwny" narząd, pochodzą już sprzed 300 lat. Badacze zainteresowali się nim ponownie w latach 30. XX wieku, ale dopiero w 1987 r. naukowcy David Moran z University of Pennsylvania i Bruce Jafek z University of Colorado stwierdzili, że każda z przebadanych przez nich kilkudziesięciu dorosłych osób ma VNO. Niestety nadal nie było wiadomo, czy narząd ten działa.
Odpowiedzi na to pytanie udzielił psycholog Louis Monti-Blocha z Uniwersytetu Utah, który wykazał, że komórki narządu nosowo-lemieszowego reagują na bezwonny ekstrakt z różnych wydzielin ludzkich gruczołów skórnych. Tym właśnie sposobem dowiedziono, że
feromony oddziaływują również na ludzki węch
.
Feromony w świecie zwierząt
Szereg badań naukowych przeprowadzonych na przestrzeni XX wieku, wykazał
występowanie feromonów u ponad 1500 gatunków zwierząt i roślin
. Same
feromony podzielono na 30 różnych grup
w zależności od pełnionych funkcji biologicznych. Ze wszystkich badań płynie jeden niepodważalny wniosek,
feromony to jedna z najsilniejszych, pierwotnych form komunikacji
pomiędzy organizmami. Ich najmocniejsze oddziaływanie stwierdzono w świecie owadów, który został praktycznie zdominowany przez reakcje wywołane tymi związkami.
Pszczoły, mrówki i inne społeczności
stosują jedne feromony
do zespołowej obrony, inne do zaznaczania ścieżek prowadzących do źródła pożywienia, a jeszcze inne do znakowania terytorium polowania, miejsca zbiórki itp. Z dotychczasowych badań owadów wynika, że wypracowały one najbardziej zróżnicowane
sposoby wykorzystywania feromonów
w procesie komunikacji, chociaż inne zwierzęta, np.: gady czy ryby, również chętnie i szeroko
korzystają z feromonowych udogodnień
. W procesie ewolucji gatunków,
feromony wydzielane w pocie, ślinie i oddechu
, stała się bardzo szybko głównym mechanizmem wabienia osobników, w celach zainicjowania relacji seksualnej (
feromony płciowe
) lub eliminacji potencjalnych seksualnych konkurentów (
feromony antagonistyczne
). Wydzielający
najintensywniejsze feromony
samiec, bardzo szybko staje się najatrakcyjniejszym obiektem seksualnym w grupie i jest wstanie zwabić do siebie samicę nawet z odległości kilku kilometrów.
W feromonowym kodzie zawarte są najważniejsze informacje
dotyczące przyszłego partnera, stan jego zdrowia, siła, możliwości reprodukcyjne oraz gotowość do kopulacji.
Nie zezwala się na używanie, kopiowanie i inne wykorzystywanie treści, fotografii oraz grafiki serwisu e-feromony.pl bez zgody autorów.
